Khai thông mỏ vàng tỷ đô từ lộ trình token hóa tài sản thực RWA tại Việt Nam

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Chủ tịch Công ty 1Matrix.

Thế giới đang nói về xu hướng token hóa tài sản thực (RWA) với quy mô có thể chiếm 10% GDP toàn cầu vào năm 2033. Ông nhìn nhận thế nào về cơ hội của thị trường vốn truyền thống Việt Nam trong xu hướng này?

- RWA là xu hướng toàn cầu, nhưng ở góc độ quản lý, chúng ta phải hoàn thiện cả thể chế lẫn công nghệ. Tôi thường lấy ví dụ thế này: Nó giống như việc chúng ta đang có một "chợ cá" truyền thống bán đồ khô. Bây giờ, chúng ta muốn làm một cái chợ hải sản tươi sống mới với các tiêu chuẩn đông lạnh chuẩn xác. Vấn đề là làm sao để cá vẫn có thể giao dịch ở chợ cũ mà không tạo ra sự chênh lệch giá phi lý hay rủi ro cao.

Việt Nam hiện vẫn còn một khoảng trống về tiêu chuẩn công nghệ trên các sàn giao dịch truyền thống như sàn chứng khoán để đáp ứng được vấn đề tài sản số. Ví dụ nếu chúng ta mạnh dạn niêm yết Bitcoin ETF giao dịch như các sàn Thái Lan và Hồng Kông hay Hoa Kỳ thì phép thử công nghệ sẽ rất rõ ràng.

Điểm quan trọng thứ hai là khi token hóa tài sản thực để thu hút vốn, chúng ta cần phải xử lý cán cân vãng lai rất khéo léo. Dòng vốn qua crypto (tài sản số) đi vào và đi ra rất nhanh; nếu không tìm được lý do để họ lưu lại lâu dài, nó sẽ gây áp lực khủng khiếp lên tỷ giá.

Vậy trong giai đoạn đầu năm 2026, chúng ta có thể kỳ vọng vào những loại tài sản số nào sẽ tạo ra đột biến?

- Tôi dự đoán giai đoạn đầu năm 2026 sẽ không có nhiều đột biến mang tính "bùng nổ" trừ khi Chính phủ thúc đẩy mạnh mẽ việc thu hút ngoại tệ thông qua RWA. Hiện tại, chính sách vẫn rất thận trọng: Nhà nước không cho giao dịch RWA bằng ngoại tệ mà phải chuyển đổi sang tiền đồng để Ngân hàng Nhà nước quản lý tỷ giá.

Theo tôi, bước đầu tiên RWA nên định hướng vào các loại tài sản có uy tín cao như trái phiếu chính phủ, đô la Mỹ hoặc trái phiếu doanh nghiệp đô la Mỹ. Chúng ta cần tạo ra một khái niệm chuẩn để mọi người hiểu RWA là gì, phân biệt rõ tính thanh khoản và rủi ro của nó so với chứng khoán truyền thống. Hiện nay, người Việt Nam vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với các loại tài sản này trên sàn nội địa, dù họ đang giao dịch rất mạnh mẽ trên các sàn quốc tế như Binance.

Để thị trường tài sản mã hóa phát triển bền vững, đâu là nguyên tắc then chốt trong quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư, thưa ông?

- Chỉ có hai nguyên tắc cốt lõi: Khung pháp lý và phân loại “khẩu vị” rủi ro. Ở Việt Nam, các tổ chức hiện nay mới chỉ thiên về phân loại "khẩu vị lợi ích" - tức là khách hàng VIP thì được lợi cao hơn - mà chưa chú trọng phân loại "khẩu vị rủi ro". Nhà đầu tư bước vào mà không biết mình đang ở ngưỡng rủi ro nào, dẫn đến sự lẫn lộn giữa tiền gửi tiết kiệm và tài sản đầu tư rủi ro cao. Ngoài ra, cộng đồng cũng cần tự trang bị kiến thức để phân bổ danh mục đầu tư hợp lý giữa vàng, đất và tài sản số.

Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam đã phối hợp như thế nào với các cơ quan quản lý để góp phần minh bạch hóa thị trường, thưa ông?

- Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thực thi pháp luật thông qua chương trình truy vết các dự án đáng ngờ ChainTracer. Theo đánh giá của chúng tôi, có tới 80-90% thị phần khởi nghiệp sáng tạo trước đây gặp vấn đề về pháp lý. Nhiều dự án huy động vốn hàng triệu USD nhưng sử dụng cấu trúc đa cấp hoặc cam kết lợi nhuận rồi biến mất.

Việc các cơ quan quản lý vào cuộc mạnh mẽ giúp ổn định lại một thị trường đang mất lòng tin. Việc xử lý các sai phạm là quá trình củng cố. Chúng ta cần chuyển dịch từ những giao dịch "vùng xám" sang một hệ thống minh bạch, nơi các hành vi vi phạm hành chính, dân sự hay hình sự đều được phân định tường minh. 

Tôi hy vọng năm 2026, chúng ta sẽ thấy sự xuất hiện của các liên doanh công nghệ cao - nơi các ngành nghề cũ ứng dụng Blockchain để chuyển đổi môi trường kinh doanh sang số hóa. Blockchain sẽ xuất hiện lặng lẽ nhưng hiệu quả trong việc truy xuất nguồn gốc, xử lý văn bản minh bạch, hay thậm chí là hỗ trợ chống nghẽn cho các dịch vụ công tập trung số lượng lớn người dùng như VNeID.

Đối với nhà đầu tư, thông điệp quan trọng nhất mà Hiệp hội muốn gửi gắm là: Hãy tự trang bị kiến thức cho mình. Đừng bao giờ trông chờ hoàn toàn vào bất kể một khung pháp lý hay thị trường giúp đỡ mình kiếm tiền. Sự thành bại đều nằm ở kiến thức của chính nhà đầu tư.